Verkleinen Herinitialiseren Vergroten
Zoek naar:
Pers Literatuur English Contact
 logo
Vlaamse Ouderenraad Lokaal Actualiteit Info 60+ Beleid Ouderenweek Fotodatabank
Vlaamse Ouderenraad
MENU



Levens lopen anders
 
U bent hier: beleid welzijn en zorg

Hervorming van de eerstelijnszorg in Vlaanderen

Gepost op 02/03/2017

Hervorming van de eerstelijnszorg in VlaanderenDe Vlaamse overheid wil de eerstelijnszorg hervormen. Vandaag kennen de gezondheids- en welzijnszorg immers een wirwar aan diverse voorzieningen. Tijdens de conferentie ‘Reorganisatie van de eerstelijnszorg in Vlaanderen’ lichtte minister Vandeurzen een tipje van de sluier. Op vrijdag 17 februari 2017 keurde de Vlaamse regering de eerste versie van de conceptnota ‘Een geïntegreerde zorgverlening in de eerste lijn’ goed.

Deze conceptnota vertrekt vanuit de persoon met een zorgnood met daarbij aandacht voor de waardering van de mantelzorger, de focus op buurtgericht werken, de zorgcoördinatie en het casemanagement, en de belangrijke rol van het lokaal bestuur. De ondersteuning van de zorgaanbieders gebeurt op drie niveaus: de eerstelijnszone, de regionale zone en het Vlaams Instituut voor de Eerste Lijn.

Wat is de eerstelijnszorg?
De eerste lijn is de professionele zorg waarmee je als burger doorgaans het eerst in contact komt en is met andere woorden je directe toegang tot de zorg. Huisartsen, tandartsen, verpleegkundigen, vroedkundigen, verzorgenden en zorgkundigen, apothekers, kinesitherapeuten, ergotherapeuten, psychologen, diëtisten, verzorgenden, podologen, maatschappelijk werkers, … dragen en vormen de basis van de eerste lijn in Vlaanderen. Al deze actoren zullen de komende jaren veel beter moeten samenwerken, waardoor de persoon met een zorgnood en zijn mantelzorger beter hun weg vinden, beter geholpen worden in hun buurt en bij de zorg meer betrokken worden. De burger met een complexe zorgvraag zal zich omringd weten, niet door allerlei afzonderlijke zorgaanbieders, maar door een team met een zorgcoördinator, en zo nodig ook een externe casemanager.

Er komt dus een heel andere oriëntering van de zorgverlening. Met de vergrijzing, de langere levensverwachting van de bevolking en de evolutie van de medische wetenschap neemt ook het aantal personen met een chronische zorgnood toe. De zorg moet, zo vinden alle betrokken, evolueren van acute, klachtgerichte behandeling naar doelstellinggerichte zorg die vertrekt bij de persoon met een zorgnood en zoveel mogelijk rekening houdt met diens kwaliteit van leven. Welke doelen wil hij bereiken? Die vraag moet aan de basis liggen van het zorgplan dat voortaan voor iedere persoon met een complexe, chronische zorgnood moet worden opgesteld.

We vatten de concrete veranderingen samen:

Zorgteams
Wie met veel zorgaanbieders tegelijk te maken krijgt, bijvoorbeeld bij chronische zorg, zal geholpen worden door een zorgteam. De tijd dat iedere zorgaanbieder op zich handelt, los van wat andere betrokkenen doen, is voorbij. De samenwerking zal gestructureerd verlopen. Als complexe zorg nodig is, duidt het zorgteam onder zijn leden een zorgcoördinator aan die de coördinatie van het zorgplan op zich neemt. Hij bewaakt bijvoorbeeld de samenwerking met meer gespecialiseerde zorg, organiseert overleg tussen de zorgaanbieders én met de persoon met een zorgnood, volgt afspraken op en bemiddelt.
In een klein aantal gevallen kan bij (zeer) complexe zorg blijken dat zorgcoördinatie niet volstaat. In dat geval wordt het zorgteam versterkt met een casemanager: een zorgverlener die niet tot het zorgteam behoort, maar die vanuit een neutrale positie problemen in de zorgverlening oplost en de samenwerking in het zorgteam en met de patiënt versterkt.

Lokale aanspreekpunten
Op gemeentelijk niveau worden samenwerkingsverbanden Geïntegreerd Breed en Herkenbaar Onthaal opgericht. De persoon met een zorgnood en zijn mantelzorger zullen terecht kunnen bij lokale, laagdrempelige onthaalpunten voor alle informatie over zijn vraag naar zorg en ondersteuning. Deze lokale samenwerkingsverbanden omvatten drie spelers: de centra voor algemeen welzijnswerk (CAW), de openbare centra voor maatschappelijk welzijn (OCMW) en de diensten maatschappelijk werk van de ziekenfondsen. De gemeente krijgt de verantwoordelijkheid deze samenwerkingsverbanden op te zetten. Momenteel lopen er 11 pilootprojecten geïntegreerd breed onthaal. Op basis van de ervaringen van die pilootprojecten zullen deze initiatieven over heel Vlaanderen uitgerold worden.

Eerstelijnszones of zorgzones
Zorgzones moeten de diverse actoren binnen de eerstelijnszorg beter in staat stellen om samen te werken. Er komen eerstelijnszones, dicht bij de hulpvrager en grotere regionale zones waar expertise wordt gebundeld en gedeeld. Eerstelijnszones zijn geografische gebieden van 75 000 tot 125 000 inwoners waar een samenwerking tussen de zorgaanbieders en lokale overheden wordt opgezet. Op termijn moeten bestaande structuren zoals de samenwerkingsinitiatieven eerste lijn, de geïntegreerde diensten thuiszorg en de lokale multidisciplinaire netwerken geïntegreerd worden in deze zorgzones.

Overkoepelend wordt ook een regionale zone afgebakend op niveau van de ziekenhuisnetwerken (400 000 à 500 000 inwoners). Deze regionale zones moeten aan de kleinere eerstelijnszones expertise en ondersteuning over palliatie, dementie, geestelijke gezondheidszorg en preventie bieden. Bestaande organisaties zoals de Logo’s, de palliatieve netwerken, de expertisecentra dementie en de overlegplatforms geestelijke gezondheidszorg zullen samenwerkingsverbanden sluiten voor deze regionale zones en er op termijn in integreren.

De afbakening van de gebieden staat nog niet vast. Er zal in de loop van 2017 een projectoproep komen om van onder uit eerstelijnszones op te starten.

Vlaams instituut voor de eerste lijn
Om de reorganisatie in goede banen te leiden en het vervolg ervan op de sporen te zetten werd beslist een Vlaams instituut voor de eerste lijn op te richten. Dit instituut zal de expertise bundelen en de zorgzones en zorgaanbieders ondersteunen met opleiding en advies. Het instituut krijgt ook de opdracht kwaliteitsmetingen in de eerste lijn te organiseren.

Gegevensdeling
Cruciaal bij de samenwerkingen die in de zorgzones worden opgezet is de mogelijkheid tot gegevensdeling onder alle eerstelijnsaanbieders. Dit betekent dat ze allemaal werken met eenzelfde zorg- en ondersteuningsplan dat toelaat dat alle zorgaanbieders met wie de persoon met een zorgnood een therapeutische relatie heeft, snel, betrouwbaar en met respect voor de privacy de juiste gegevens kunnen uitwisselen met het oog op een betere zorgverlening.
De projectwerking van éénlijn.be, die de digitale kloof bij de professionele zorgaanbieders wil dichten met een waaier aan opleidingen, wordt uitgebreid naar andere zorgdisciplines dan huisartsen en apothekers en wordt verduurzaamd.

Mantelzorgplan
De reorganisatie van de eerstelijnszorg kan niet los gezien worden van de mantelzorg. Het Vlaams mantelzorgplan, waarin maatschappelijke erkenning en ondersteuning voor mantelzorgers is voorzien, zal complementair worden uitgevoerd.

Meer informatie
Hoe de eerstelijnszorg er de komende jaren zal uitzien, kan je in het filmpje ‘Sam’s verhaal’ ontdekken.
De volledige conceptnota kan je hier lezen.
Meer informatie over de reorganisatie van de eerstelijnszorg lees je hier.

Ga terug naar de startpagina
E-nieuwsbrief
Publicaties
Vlaamse Ouderenraad - Broekstraat 49-53 - 1000 Brussel